Chore dziecko, nagle zamknięte przedszkole albo rodzic wymagający opieki mogą sprawić, że prowadzenie firmy przez kilka dni staje się niemożliwe. W takiej sytuacji przedsiębiorca nie musi tracić zabezpieczenia finansowego. Może przysługiwać mu zasiłek opiekuńczy z ZUS.
Warunkiem jest przede wszystkim podleganie ubezpieczeniu chorobowemu oraz spełnienie zasad dotyczących konkretnej sytuacji. Co ważne, w przypadku zasiłku opiekuńczego nie trzeba czekać 90 dni na nabycie prawa do świadczenia.
Zasiłek opiekuńczy dla przedsiębiorcy w skrócie: może przysługiwać osobie objętej ubezpieczeniem chorobowym, która musi osobiście sprawować opiekę nad członkiem rodziny. Zasiłek wynosi 80% podstawy wymiaru, a podstawowe limity wynoszą 60 lub 14 dni w roku, zależnie od tego, nad kim sprawowana jest opieka.
Czy przedsiębiorcy przysługuje zasiłek opiekuńczy?
Tak. Zasiłek opiekuńczy dla przedsiębiorcy może przysługiwać osobie prowadzącej działalność gospodarczą, jeśli podlega ubezpieczeniu chorobowemu.
W przypadku przedsiębiorcy ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Jeśli nie jest nim objęty, samo prowadzenie działalności i opłacanie pozostałych składek ZUS nie daje prawa do zasiłku opiekuńczego. To właśnie dobrowolne ubezpieczenie chorobowe zapewnia dostęp do tego świadczenia, jeśli spełniasz pozostałe warunki.
W przypadku zasiłku opiekuńczego nie obowiązuje okres wyczekiwania. To istotna różnica względem zasiłku chorobowego dla przedsiębiorcy, przy którym co do zasady trzeba spełnić 90-dniowy okres wyczekiwania.

Czy podczas pobierania zasiłku opiekuńczego można prowadzić firmę?
Zasiłek opiekuńczy w trakcie działalności gospodarczej nie oznacza automatycznie konieczności formalnego zawieszenia firmy w CEIDG. Istotą świadczenia jest jednak osobiste sprawowanie opieki i powstrzymanie się od wykonywania pracy zarobkowej w okresie, za który przedsiębiorca pobiera zasiłek.
Przykład: Anna prowadzi jednoosobowe studio graficzne. Jej sześcioletnie dziecko zachorowało i lekarz wystawił zwolnienie na okres wymagający osobistej opieki. Anna jest objęta dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. Jeśli występuje o zasiłek za ten okres, powinna faktycznie poświęcić go opiece, a nie normalnemu wykonywaniu pracy w firmie.
Nie należy przy tym utożsamiać przerwania wykonywania działalności zarobkowej z formalnym zamknięciem firmy. To dwie różne kwestie.
Na kogo przedsiębiorca może otrzymać zasiłek opiekuńczy?
Zasiłek opiekuńczy może przysługiwać przy opiece nad chorym dzieckiem, zdrowym dzieckiem w sytuacjach wskazanych w przepisach albo innym chorym członkiem rodziny. Warunki i limit dni zależą między innymi od wieku dziecka i przyczyny, dla której potrzebuje ono opieki.
W przypadku innego chorego członka rodziny może chodzić między innymi o małżonka, rodzica, rodzica dziecka, ojczyma, macochę, teściów, dziadków, wnuki lub rodzeństwo. Dodatkowym warunkiem jest pozostawanie z osobą wymagającą opieki we wspólnym gospodarstwie domowym.
Prawo do świadczenia mają na równi matka i ojciec dziecka, ale za ten sam okres zasiłek może otrzymać tylko jedno z nich.
Kiedy można dostać zasiłek opiekuńczy na zdrowe dziecko?
Zasiłek opiekuńczy na dziecko nie jest związany wyłącznie z jego chorobą. W określonych sytuacjach świadczenie może przysługiwać również na zdrowe dziecko do 8 lat. Dotyczy to między innymi przypadków, gdy:
- niespodziewanie zamknięto żłobek, klub dziecięcy, przedszkole lub szkołę,
- choroba albo poród osoby stale opiekującej się dzieckiem uniemożliwia jej sprawowanie opieki,
- osoba stale opiekująca się dzieckiem przebywa w szpitalu lub innej placówce leczniczej,
- występują inne przewidziane przepisami okoliczności wymagające osobistej opieki nad dzieckiem.
Przykład: Michał prowadzi sklep internetowy. W środę dowiaduje się, że placówka, do której chodzi jego pięcioletnia córka, zostanie niespodziewanie zamknięta. Jeżeli spełnia warunki świadczenia i musi osobiście zająć się córką, może ubiegać się o zasiłek opiekuńczy.
Czy można dostać zasiłek opiekuńczy na chorego rodzica?
Tak. Zasiłek opiekuńczy na członka rodziny może przysługiwać również przedsiębiorcy, który musi zająć się chorym rodzicem lub innym członkiem rodziny objętym przepisami.
W takim przypadku podstawowy limit wynosi 14 dni w roku kalendarzowym.
Ważny jest również warunek wspólnego gospodarstwa domowego. Nie oznacza to jednak koniecznie stałego wspólnego zamieszkiwania przez cały rok. Istotne jest pozostawanie we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie sprawowania opieki.
Co jeśli inny członek rodziny może zapewnić opiekę?
To może mieć bezpośredni wpływ na prawo do świadczenia.
Co do zasady zasiłek opiekuńczy przysługuje, gdy nie ma innych członków rodziny, którzy mogą zapewnić opiekę.
Nie oznacza to jednak, że obecność każdego domownika automatycznie wyklucza świadczenie. ZUS wskazuje przykładowo, że za osobę mogącą zapewnić opiekę nie uznaje się w określonych okolicznościach osoby chorej, całkowicie niezdolnej do pracy czy prowadzącej działalność pozarolniczą.
Jest też ważny wyjątek: warunek braku innego członka rodziny mogącego zapewnić opiekę nie dotyczy opieki nad chorym dzieckiem do 2 lat.
Ile dni zasiłku opiekuńczego przysługuje przedsiębiorcy?
Najczęściej przedsiębiorca spotka się z limitami 60 lub 14 dni w roku kalendarzowym.
Do 60 dni można wykorzystać przede wszystkim przy opiece nad chorym dzieckiem do 14 lat oraz zdrowym dzieckiem do 8 lat w sytuacjach przewidzianych przepisami.
Limit 14 dni dotyczy między innymi opieki nad chorym dzieckiem powyżej 14 lat oraz innym chorym członkiem rodziny.
| Osoba wymagająca opieki | Limit zasiłku opiekuńczego |
| Chore dziecko do 14 lat | do 60 dni w roku |
| Zdrowe dziecko do 8 lat w określonych sytuacjach, np. nieprzewidziane zamknięcie placówki | do 60 dni w roku |
| Chore dziecko z niepełnosprawnością w wieku 14–18 lat | do 30 dni w roku |
| Dziecko z niepełnosprawnością w wieku 8–18 lat, gdy osoba stale sprawująca opiekę nie może jej zapewnić m.in. z powodu choroby, porodu lub pobytu w szpitalu | do 30 dni w roku |
| Chore dziecko powyżej 14 lat, które nie korzysta ze szczególnych zasad dotyczących dziecka z niepełnosprawnością | do 14 dni w roku |
| Inny chory członek rodziny, np. małżonek, rodzic, dziadek, babcia lub rodzeństwo | do 14 dni w roku |
W praktyce nie należy traktować tych wartości jako automatycznie przysługujących dodatkowych pul dla każdego członka rodziny. Przy ustalaniu dostępnego okresu trzeba uwzględnić zasady dotyczące łącznego wykorzystania zasiłku w danym roku.
Ile wynosi zasiłek opiekuńczy dla przedsiębiorcy?
Zasiłek opiekuńczy dla przedsiębiorcy wynosi 80% podstawy wymiaru zasiłku.
W przypadku osoby prowadzącej działalność wysokość świadczenia jest powiązana z podstawą wymiaru składek. Przy ustalaniu podstawy uwzględnia się odpowiednią średnią podstawę z okresu poprzedzającego powstanie prawa do świadczenia, po zastosowaniu przewidzianego przepisami pomniejszenia.
Za każdy dzień sprawowania opieki świadczenie ustala się według zasad dziennej stawki zasiłku.
Oznacza to, że dwóch przedsiębiorców korzystających z takiej samej liczby dni opieki nie musi otrzymać identycznej kwoty. Znaczenie ma podstawa, od której ustalane jest świadczenie.
Zasiłek opiekuńczy a składki ZUS. Czy można je obniżyć?
Za okres, za który przedsiębiorcy przysługuje zasiłek opiekuńczy, możliwe jest odpowiednie rozliczenie składek społecznych.
| Rodzaj składki | Co dzieje się podczas zasiłku? |
| składki społeczne | możliwe proporcjonalne pomniejszenie zgodnie z zasadami rozliczenia |
| składka zdrowotna | co do zasady nie jest proporcjonalnie obniżana z powodu dni opieki |
W praktyce właśnie ten etap może sprawiać przedsiębiorcom więcej problemów niż sam wniosek o świadczenie. Trzeba bowiem połączyć okres pobierania zasiłku z prawidłowym rozliczeniem miesiąca w ZUS. Jeśli chcesz szerzej sprawdzić, jakie składki ZUS przedsiębiorca płaci podczas nieobecności, warto poznać zasady dotyczące składek społecznych i zdrowotnej.
Praktyczna wskazówka: nie warto automatycznie korygować rozliczeń wyłącznie na podstawie złożonego wniosku. Najpierw trzeba mieć potwierdzenie prawa do świadczenia i uwzględnić właściwe zasady rozliczenia składek.
Jeśli księgowość firmy jest prowadzona online, warto zadbać, aby osoba odpowiedzialna za rozliczenia otrzymała informację o przyznanym zasiłku. W ramach obsługi księgowej CashDirector przedsiębiorca może uporządkować rozliczenia i finanse firmy online, zamiast samodzielnie pilnować każdego elementu dokumentacji.
Czy zaległości w ZUS mogą zablokować zasiłek opiekuńczy?
Jeżeli na dzień powstania prawa do świadczenia przedsiębiorca ma zadłużenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przekraczające 1% minimalnego wynagrodzenia za pracę, zasiłek co do zasady nie zostanie wypłacony do czasu spłaty całości zadłużenia.
Jeśli zadłużenie zostanie w całości spłacone w ciągu 6 miesięcy od dnia powstania prawa do świadczenia, ZUS może przyznać zasiłek za cały należny okres. Po przekroczeniu tego terminu mogą wystąpić skutki związane z przedawnieniem prawa do świadczenia za wcześniejszy okres.
Przed złożeniem wniosku sprawdź więc stan konta w ZUS. Warunki wypłaty zasiłku przedsiębiorcy opisane przez ZUS obejmują także zasady dotyczące zaległości składkowych.
Jak złożyć wniosek o zasiłek opiekuńczy w 2026 roku?
Od 24 października 2026 r. obowiązuje formularz Z-15, czyli wniosek o zasiłek opiekuńczy z powodu sprawowania opieki nad członkiem rodziny. Aktualny druk jest dostępny na stronie ZUS.
Nowy formularz Z-15 zastąpił wcześniejsze Z-15A i Z-15B.
Jednocześnie ZUS wycofał formularz Z-3b. Po zmianach nie jest on już wymagany jako zaświadczenie płatnika składek.
W przypadku opieki nad chorym dzieckiem lub chorym członkiem rodziny podstawą może być również zaświadczenie lekarskie e-ZLA. Jeśli zostało wystawione elektronicznie, trafia do ZUS w systemie.
W określonych sytuacjach potrzebne są dodatkowe dokumenty. Przykładowo przy opiece nad dzieckiem do 8 lat zastosowanie może mieć formularz ZAS-36, zależnie od przyczyny konieczności sprawowania opieki. ZUS wskazuje dokumenty wymagane przy poszczególnych rodzajach opieki, w tym oświadczenia i zaświadczenia.
Ważne: ZUS nie wypłaca zasiłku opiekuńczego automatycznie tylko dlatego, że w systemie znajduje się e-ZLA. Przedsiębiorca musi wystąpić o wypłatę świadczenia.
Zasiłek opiekuńczy dla przedsiębiorcy krok po kroku
- Sprawdź, czy podlegasz ubezpieczeniu chorobowemu.
- Zweryfikuj, czy Twoja sytuacja daje prawo do zasiłku.
- Sprawdź wykorzystany limit dni w danym roku.
- Sprawdź, czy nie masz zadłużenia w ZUS przekraczającego dopuszczalny próg.
- Przygotuj aktualny wniosek Z-15 oraz wymagane w Twojej sytuacji dokumenty.
- Złóż wniosek do ZUS.
- Po ustaleniu prawa do świadczenia prawidłowo uwzględnij okres zasiłku w rozliczeniach firmy.
Czy ojciec prowadzący firmę może otrzymać dodatkowy zasiłek opiekuńczy?
Tak, w szczególnych okolicznościach. Jeżeli matka pobierająca zasiłek macierzyński w pierwszych 8 tygodniach po porodzie nie może osobiście zajmować się noworodkiem, ubezpieczony ojciec dziecka może w określonych sytuacjach otrzymać dodatkowy zasiłek opiekuńczy.
Dotyczy to między innymi sytuacji, gdy matka:
- przebywa w szpitalu lub innej placówce leczniczej i nie może osobiście sprawować opieki,
- ze względu na stan zdrowia i odpowiednie orzeczenie nie może zajmować się dzieckiem,
- porzuciła dziecko.
Dodatkowy zasiłek może przysługiwać maksymalnie do ukończenia przez dziecko 8 tygodni życia. W zależności od sytuacji wymagane są odpowiednie dokumenty potwierdzające okoliczności uzasadniające opiekę.
Warto odróżnić dodatkowy zasiłek opiekuńczy od świadczeń związanych bezpośrednio z rodzicielstwem. Osobne zasady dotyczą między innymi zasiłku macierzyńskiego dla przedsiębiorcy.
Zasiłek opiekuńczy dla przedsiębiorcy najczęstsze pytania
Zasiłek opiekuńczy dla przedsiębiorcy — najczęstsze pytania
Czy przedsiębiorca może otrzymać zasiłek opiekuńczy?
Tak, jeśli podlega ubezpieczeniu chorobowemu i spełnia warunki świadczenia. Nie obowiązuje tu 90-dniowy okres wyczekiwania. Zasiłek wynosi 80% podstawy wymiaru.
Ile dni zasiłku opiekuńczego przysługuje przedsiębiorcy?
Podstawowe limity wynoszą do 60 dni w roku przy opiece nad chorym dzieckiem do 14 lat lub zdrowym dzieckiem do 8 lat w określonych sytuacjach oraz do 14 dni przy opiece nad starszym dzieckiem lub innym chorym członkiem rodziny. W szczególnych przypadkach opieki nad dzieckiem z niepełnosprawnością obowiązuje limit 30 dni. Każdy rodzic nie otrzymuje osobnej puli dni.
Czy trzeba zawiesić firmę na czas pobierania zasiłku opiekuńczego?
Nie ma obowiązku formalnego zawieszania działalności w CEIDG. Pobieranie zasiłku wiąże się jednak z osobistym sprawowaniem opieki i powstrzymaniem się od pracy zarobkowej w okresie objętym świadczeniem.
Czy samo e-ZLA wystarczy, żeby otrzymać zasiłek?
Nie. Przedsiębiorca musi wystąpić do ZUS o wypłatę świadczenia. Od 24 października 2026 r. służy do tego formularz Z-15. Zależnie od przyczyny opieki potrzebne mogą być dodatkowe dokumenty.
Czy podczas zasiłku opiekuńczego można płacić niższe składki ZUS?
Prawo do zasiłku może pozwalać na proporcjonalne pomniejszenie składek społecznych zgodnie z zasadami ich rozliczania. Składki zdrowotnej nie obniża się proporcjonalnie tylko z powodu liczby dni opieki. Samo złożenie wniosku nie jest podstawą do automatycznego pomniejszenia składek.
Jak zadbać o rozliczenia firmy podczas opieki nad bliską osobą?
Gdy dziecko albo rodzic potrzebuje opieki, sprawy firmy schodzą na dalszy plan. Zasiłek opiekuńczy może zapewnić w tym czasie wsparcie finansowe, ale warto dopilnować formalności: sprawdzić ubezpieczenie i dostępny limit dni, złożyć wniosek oraz przekazać księgowej informację o przyznanym świadczeniu.
Opieka nad bliską osobą nie oznacza, że znikają obowiązki rozliczeniowe firmy. Jeśli korzystasz z księgowości dla jednoosobowej działalności w CashDirector, informację o zasiłku przekaż swojemu księgowemu, aby mógł uwzględnić ją przy rozliczaniu składek za dany miesiąc.
Ekspertka CashDirector: Paulina Chwil

Paulina Chwil – Księgowa, Członek Zespołu Ekspertów Księgowych CashDirector oraz współtwórczyni rozwiązań rozwijających system księgowy CashDirector.
Absolwentka kierunku Finanse i Rachunkowość, od ponad 7 lat związana z praktyczną obsługą przedsiębiorców.
Specjalizuje się w rozliczeniach jednoosobowych działalności gospodarczych, zagadnieniach związanych z ZUS przedsiębiorców oraz prawem pracy.
W swojej pracy stawia na rzetelną analizę przepisów i praktyczne podejście do problemów, z którymi na co dzień mierzą się właściciele firm.
🔗 LinkedIn: Paulina Chwil


